Ομαδική Έκθεση «Yellow Me»

yellowme4
Ομαδική Έκθεση «Yellow Me»

Στην έκθεση θα παρουσιαστούν έργα των καλλιτεχνών: Francois L’Hotel, Δημοσθένη Αγραφιώτη, Μίνου Αργυράκη, Αντώνη Βάθη, Γιάννη Βογιατζή, Μαριάννας Κατσουλίδη, Μίλυς Μαρτιώνου, Κωνσταντινου Παπαμιχαλόπουλου, Κωνσταντίνου Πάτσιου, Andres Rodriguez, Ολγας Σουλαχάκη, Μαρίας Χατζηγάκη, Δέσποινας Γεωργιάδη και άλλων.

 

Σχεδιασμός και επιμέλεια: Γιώργος Οράτης

Συνεπιμέλεια: Δημοσθένης Αγραφιώτης

 

Εγκαίνια την Παρασκευή 18 Μαϊου στις 19:30, The Box Athens.

Σάββατο τις 19 Μαϊου από 11:00 έως 22:00

Οργάνωση: Pulse Gallery   info@the-pulse.gr

 

 

Το 1888, ο Paul Gauguin (Πώλ Γκωγκέν) βαδίζει στο Bois d’ Amour, δίπλα στο ποτάμι Aven και δίνει οδηγίες -με τη βοήθεια ερωτήσεων- στον Paul Sérusier: «πώς βλέπετε αυτά τα δέντρα; Είναι κίτρινα; Ε! τότε να βάλετε κίτρινο χρώμα» ̇ Έτσι, αναδύθηκε ο σημαντικός πίνακας :«Le talisman». Δεν πρόκειται για την  μελέτη του φωτός αλλά το χρώμα θεωρείται ως αισθητική αυταξία, το σχέδιο υποχωρεί και η παράδοση των βιτρό λανθάνει. Το ζήτημα δεν είναι η αναπαράσταση της  “φύσης” αλλά η επεξεργασία της με τη βοήθεια της φαντασίας και του στοχασμού. Η σχολή  του συνθετισμού (synthétisme) που επηρέασε στη συνέχεια τους Nabis, τους Fauves, τους συμβολιστές και τελικά τον Henri Matisse και το κίνημα της αφαιρετικής τέχνης, είχε ως πρωτεργάτες τους Paul Gaugin et Emile Bernard.

Ο ίδιος ο Paul Gauguin στα 1889 ζωγραφίζει τον «Κίτρινο Χριστό»/ Η θεία σάρκα αποδίδεται με το κίτρινο χρώμα, όπως και τα χωράφια, και με το κόκκινο χρώμα των δέντρων, υπονοείται η περίοδος του καλοκαιριού και του θερισμού ,χωρίς να  επιχειρείται η τεκμηρίωση τους. Ωστόσο, το κύριο σημείο, το ιερό της υπέρτατης θυσίας αποδίδεται με τον ίδιο τρόπο με τη γονιμότητα της γης. Το χρώμα  – το κίτρινο εδώ – έρχεται να συγκεράσει τα δυο αντίθετα στοιχεία: το σώμα του Χριστού με το σώμα του πλανήτη μας οδηγώντας τον πίνακα  σε μονοπάτια  σύνθετων διερωτήσεων.

Ο Vincet Van Gogh και ο φίλος του Paul Gauguin περιπλανήθηκαν μαζί στο νότο όπου, σε αντίθεση με το πράσινο του βορρά, το κίτρινο δεσπόζει : από το χρώμα του φεγγαριού (με τις πολλαπλές παρουσίες στον ίδιο πίνακα-Gogh) μέχρι τα ηλιοτρόπια, από τα θερισμένα χωράφια μέχρι την ισχυρή παρουσία των λουλουδιών. Τοπία και αντικείμενα αναδύονται μέσα και από το φως και το κίτρινο χρώμα καταυγάζει την ύπαρξη τους στην πρόσληψη τους από το ανθρώπινο μάτι.

Τόσο ο  Gauguin όσο και ο Van Gogh έχουν επηρεαστεί από την Ιαπωνική τέχνη, όπως αυτή αποτυπώνεται στις ξυλογραφίες (ukiyo-e) και τα κεραμικά. Ο ιαπωνισμός οδήγησε σε νέα χρήση των χρωμάτων, του σχεδίου, της προοπτικής και της θεματολογικής σκηνοθεσίας των πινάκων_ le japonèisme (19ος – 20ος αιώνας). Το πιο σημαντικό ίσως, θα ήταν να λεχθεί ότι στην ιαπωνική γλώσσα οι λέξεις που χρησιμοποιούνται  για τα χρώματα παραπέμπουν σε χρωματικές υποστάσεις προϊόντων της φύσης (φρούτα, φύλλα κ.λπ.) σε ορισμένες εποχές του χρόνου. Έτσι, ένα γεύμα στην Ιαπωνία δίνεται πριν απ’ όλα σε μια απόλαυση μέσω του βλέμματος̇, το οποίο όπως διατρέχει τα εδέσματα, προετοιμάζει την απόλαυση που θα προκύψει από τη γεύση. Στη χώρα του ανατέλλοντος ήλιου, το κίτρινο χρώμα συνδέεται με το κίτρινο των χρυσανθέμων. (χρώμα στα γιαπωνέζικα : iro, κίτρινο χρώμα : ki-iro, δυστυχώς δεν είναι σαφής η απαρχή αυτής της λέξεως).

Ο ζωγράφος Georges Lacombe ζωγραφίζει -καλοκαίρι του 1892 στη Βρετάνη- ένα πίνακα όπου το κίτρινο κυριαρχεί σε αντίθεση με το μαύρο – το κίτρινο αποδίδει (και αποδίδεται στη ) θάλασσα, και το μαύρο της κατατομής των βράχων, για να συνθέσουν ένα θαλασσινό τοπίο , όπου το  υπερβατικό αναδύεται μέσα  από το  απτά αισθητό. Οι γιαπωνέζοι ζωγραφίζουν τον ήλιο κόκκινο και όχι κίτρινο. Το κίτρινο χρώμα, συμπαραδηλώνει τις ηλιαχτίδες και τη φύση. Στην ανατολική Ιαπωνία θεωρείται ως ιερό χρώμα, ενώ στην δυτική ως χρώμα της προδοσίας. Η σημειολογία του χρώματος είναι πολιτιστικά εξαρτώμενη! Στην ιαπωνική παράδοση το κίτρινο συνδυάζεται με το θάρρος, τον πλούτο και την εκζήτηση. Εξάλλου, τα κίτρινα χρυσάνθεμα αντιπροσωπεύουν και την αυτοκρατορική οικογένεια.

Το κίτρινο, πληροφορούν οι φυσιολόγοι, είναι το χρώμα που διακρίνεται μια μεγαλύτερη ένταση και ακρίβεια από το ανθρώπινο μάτι. Έτσι, τα ταξί τα κάνουν κίτρινα για να διακρίνονται με ευκολία ̇ το κίτρινο χρώμα χρησιμοποιείται για να δοθούν οι προειδοποιήσεις για κίνδυνο (συνήθως μαζί με το μαύρο) ̇  το κίτρινο χρησιμοποιείται για να σημειώσεις(υπογραμμίσεις, ένα χρώμα υπηρέτης για όλες τις μικρές ανάγκες της καθημερινής ζωής.

Οι κινέζοι ποιητές συνήθιζαν να γράφουν ποιήματα μ’ αναφορά σε πίνακες – τοπία, («σκηνές με νερό και πέτρες» σύμφωνα με τη κινεζική ορολογία) και στα οποία  χρησιμοποιούσαν ιδεογράμματα σε σχέση με τα χρώματα των εικόνων. Όταν τα ποιήματα μεταφράζονται σε άλλη γλώσσα, ένα πρόβλημα αναδύεται: η κατονομασία των χρωμάτων από τους κινέζους ποιητές και  η κατονομασία των χρωμάτων στη γλώσσα υποδοχής δεν συμπίπτουν, αντίθετα αποκλίνουν ή διαφέρουν και δημιουργούν εν τέλει σύγχυση και ασάφειες. Το αμετάφραστο των χρωμάτων σε λέξεις ακολουθείται από το αμετάφραστο  ανάμεσα  στις γλώσσες. Σ’ αυτό το πνεύμα, σε κάθε γλώσσα τα χρώματα αναγνωρίζονται, διαχωρίζονται και ονομάζονται με ιδιαίτερο τρόπο, χωρίς να υπάρχει εγγύηση για αντιστοιχίες και ισοδυναμίες όταν  συγκρίνονται οι γλώσσες μεταξύ τους. Αυτό το γλωσσικό ασυμβίβαστο καταδεικνύει τη μη αναγνώσιμη και τη αναγνωρίσιμη υλικότητα του χρώματος στο πεδίο των νοημάτων, καλλιεργεί την ανάγκη μιας ποιητικής προσέγγισης του χρώματος (τόσο μέσα στην ίδια πολιτιστική επικράτεια, όσο και μεταξύ των διαφορετικών πολιτιστικών επικρατειών), και υπογραμμίζει την εκρηκτικά αισθησιακή παρουσία του χρώματος.

Δημοσθένης Αγραφιώτης

 

 

 

Yellow Me

Δεν υπάρχει άλλο χρώμα στην φύση που να έχει πιο αντιφατικές ερμηνείες στην πρόσληψη του από το ανθρώπινο υποσυνείδητο τόσο στον ίδιο πολιτισμό όσο και μεταξύ διάφορων όσο το κίτρινο. Η χρήση του στην διαφήμιση, τους συμβολισμούς και φυσικά την τέχνη μπορεί να γεννήσει συναισθήματα χαράς ή λύπης, αισιοδοξίας ή και μαλθακότητας. Το συναίσθημα που προκαλεί το κίτρινο των λουλουδιών την άνοιξη είναι εντελώς αντίστροφο προς την μελαγχολία των νεκρών κίτρινων φύλλων του φθινοπώρου. Για τους απογόνους του ολοκαυτώματος των Εβραίων, η χρήση του κίτρινου μπορεί να φέρνει οδυνηρές θύμησες του παρελθόντος με το αστέρι του Δαυίδ σε έντονο κίτρινο χρώμα να μαρκάρει τους κατατρεγμένους την ίδια ώρα που smiley faces ανταλλάσσονται μεταξύ φίλων και εραστών στην  ηλεκτρονική τους επικοινωνία και φωσφορικό κίτρινο μαρκάρει τα to do lists της καθημερινότητας.

Άρχισα να παρατηρώ το κίτρινο καθώς σταδιακά έρχεται στην επικαιρότητα ως τάση στην ένδυση και στο design. Τα κίτρινα τριαντάφυλλα και οι κίτρινες τουλίπες έγιναν ξαφνικά πιο περιζήτητα από τα κόκκινα και ροζ. Και στην τέχνη, το κίτρινο των ηλιοτροπίων του Van Gogh και της μπανάνας του Warhol έχουν πουλήσει τα περισσότερα card postals από όλα τα υπόλοιπα μαζί. Ειρωνεία αν σκεφτεί κανείς ότι τα κίτρινα χρώματα αντιπροσωπεύουν μόλις το 4% των πωλήσεων χρωμάτων ζωγραφικής.

H αμφισημία του κίτρινου θυμίζει εμένα και τις αντιφάσεις που με χαρακτηρίζουν οπότε η έκθεση δεν θα μπορούσε να έχει άλλο όνομα.

Οι καλλιτέχνης που επέλεξα για την έκθεση Yellow Me είναι αγαπημένοι μου και ξεχωριστοί μα τόσο διαφορετικοί μεταξύ τους. Σε πρώτη ανάγνωση δεν θα βρεις κανένα κοινό στοιχείο στην μανιέρα τους, καμία ομοιότητα στο έργο, τα μέσα και την αισθητική τους. Η έκπληξη που θα νιώσει κανείς από την ενδελεχέστερη μελέτη τους συνδυαστικά στην έκθεση αυτή ελπίζω να αποτελέσει για τον θεατή το δυνατό σημείο της Yellow Me.

Στα έργα του Βάθη το κίτρινο είναι συνήθως σκληρό, αδέξιο, ενοχλητικό. Στους χάρτες του όμως είναι ρευστό, εκτατό, κινείται και απλώνεται στον χώρο ήπια, σαν χάδι. Οι επιρροές της Ιαπωνικής τέχνης είναι τόσο προφανείς στα έργα του Παπαμιχαλόπουλου που ο κίτρινος χρυσός μοιάζει τόσο φυσικά ενταγμένος σαν να είναι στον ζωτικό του χώρο.

Τα πολύτιμα παστέλ του οίκου Henri Roche που χρησιμοποιεί σε πυκνές στιβάδες ο Δημοσθένης Αγραφιώτης καταλήγουν να φορμάρουν γραμμές κειμένου και ιδεογράμματα που περιγράφουν σκηνές όπως στα ποιήματα του χωρίς όμως ίχνος ούτε ενός γράμματος. Η αμφισημία του κίτρινου χρώματος σε όλη της την μεγαλοπρέπεια.

Ο Μίνως Αργυράκης αφήνει τους μαρκαδόρους και τα μαύρα μολύβια και στρώνει κίτρινο στο έδαφος και τον ουρανό πάνω στο οποίο αραδιάζει ονειρικές μορφές με κέντρο μια γυναίκα της οποίας το μόνο ρεαλιστικό στοιχείο είναι το αιδοίο από το οποίο αναβλύζουν άνθη και το πρόσωπο που τρεμοπαίζει και ακτινοβολεί.

Στα έργα του Πάτσιου το κίτρινο εναλλάσσεται στο φόντο, στο θέμα, στην κορνίζα κάνοντας ονειρικές ζεύξεις. Πλαισιώνει, σχηματίζει ή αποδομεί, αποτραβιέται ή κυριαρχεί.

Ο ρομαντισμός του κίτρινου στα έργα της Κατσουλίδη, σαν ντροπαλή προσθήκη έντασης με τρόπο αντιφατικό προς το θέμα αλλά καθόλου επιθετικό έρχεται σε διάλογο με το ταραγμένο κίτρινο στις δύνες της Μαρτιώνου όπου στάλες κίτρινου αίματος τονίζουν το δράμα που διαδραματίζεται κάτω από την επιφάνεια της περιδίνησης.

Η μαγευτική φωτογραφία του Andres Rodrigues η οποία είχε αναπαραχθεί σε ρεπορτάζ του CNN, αναδύει αρώματα. Σαν το κίτρινο των πολύτιμων ριζών από τις οποίες βγαίνουν τα μπαχαρικά και τα υλικά για τις εκρηκτικές χρωστικές των Ινδικών υφαντών.

Ο Francois L’Hotel απομονώνει το κίτρινο και το ξεσκεπάζει, το εντοπίζει, το λατρεύει. Τον ενδιαφέρει η ύλη και την προβάλει με τρόπο που θέλεις να αγγίξεις την επιφάνεια του έργου.

Η Μαρία Χατζηγάκη άλλοτε απλώνει το κίτρινο με  φινέτσα  και πάνω του διαβάζει κανείς τις γνωστές της γεωμετρικές φόρμες και σε άλλα έργα πειραματίζεται με λωρίδες αποχρώσεων σε όλο το φάσμα του χρώματος συνδυαζόμενες σε φίνες γραμμές σαν αχνές παρτιτούρες που έχουν μεταμορφωθεί σε οπτικούς ήχους.

Το κίτρινο στο έργο της Όλγας Σουλαχάκη είναι πιο γλυκό από το τρυφερό χέρι που εισβάλει μέσα του ενώ ο κατάμαυρος αχινός του κεραμίστα Γιάννη Βογιατζή σπάει και αποκαλύπτει το ζουμερό κίτρινο περιεχόμενο με την εκρηκτική γεύση. Το ψηφιδωτό της Δέσποινας Γεωργιάδη ακτινοβολεί ζωογόνα σαν τον ήλιο που ισότιμα και νομοτελειακά δίνει ζωή σε κάθε ον του πλανήτη μας.

Γιώργος Οράτης

 

 

 

Κατηγορία
Εικαστικά